Ý chí tự do

Chào buổi sáng. Tôi hy vọng rằng các bạn đã có chút thư giãn tối qua. Tôi cược rằng ắt hẳn một vài bạn đã thức khuya, thế nên cảm ơn tất cả vì đã xuất hiện sớm trong buổi sáng này. Cũng còn khá sớm với tôi, tôi không phải kiểu người dậy sớm đâu. Hôm qua, trong phần trọng tâm tôi đã đề cập rằng hôm nay tôi sẽ nói về chủ đề ý chí tự do, hay ý chí tự do và thuyết tất định. Hôm qua, tôi đã nói trong bài giảng đầu tiên về việc bố trí nội dung chúng ta sắp bàn đến, rằng chủ nghĩa khách quan, triết lý của Ayn Rand là về việc ‘làm cho có khả năng’ (empowerment), tự lập trình chính bản thân mình và thực sự tự định đoạt cuộc đời mình. Đây là yếu tố chủ đạo, là con đường chính giải thích tại sao bà ấy nghĩ rằng, cả hai - bạn cần nỗ lực làm chủ và chịu trách nhiệm với chính bản thân mình, đồng thời bạn có quyền lực để làm điều này. Vậy nên, bà ấy là một trong những nhà tư tưởng hiếm hoi vào thế kỷ 20 chọn ủng hộ ý chí tự do. Bà nghĩ rằng chúng ta, với tư cách là thực thể người, mỗi người cá nhân, có quyền tự quyết. Tôi sẽ nói một chút về điều này, về quyền lực chính yếu, về sự tự định đoạt trọng yếu đối với chính cuộc đời mình. Ngày nay, theo tôi, hầu hết các nhà tư tưởng ở thế kỷ 20 đều theo thuyết tất định. Vấn đề về ý chí tự do là vấn đề: bạn thực sự có quyền để chọn hướng đi trong đời? Bạn thực sự có lựa chọn? Bạn, khi đối diện với nhiều lựa chọn khác nhau, có thực sự tự quyết con đường mình sẽ đi không? Bạn có tự rẽ sang trái hay tự rẽ sang bên phải? Có phải do bạn hay đã được vạch sẵn cho bạn? Nó được định đoạt bởi một chuỗi sự kiện kéo dài trước đó, định sẵn nơi bạn đứng hiện tại, thúc đẩy bạn, trong thực tế, đi xuống con đường này hay xuống con đường khác? Và hầu hết các nhà tư tưởng bảo rằng không, con người được định đoạt, là hệ quả của nhiều yếu tố, chủ yếu là bản chất tự nhiên và sự nuôi dưỡng, sự kết hợp của gen và môi trường bạn lớn lên, cha mẹ của bạn, giáo dục của bạn và như thế, cùng nhau, hai thành tố này thiết lập từ những hoàn cảnh hoặc điều kiện với nhau, quyết định hướng đi trái hay phải của bạn. Vì vậy, hầu hết các nhà tư tưởng vào thế kỷ 20 và bước sang thế kỷ 21 đều sẽ nói rằng bạn được định đoạt trước, lựa chọn chỉ là ảo tưởng mà thôi. Vậy nên, trông có vẻ là bạn đang chọn lựa, trông có vẻ giống như bạn đang vạch hướng đi trong đời mình, nhưng tất cả chỉ là ảo tưởng. Rand, như tôi mô tả ở đây, xem trọng sự thật về việc lựa chọn, rằng bạn có lựa chọn và đó không phải là ảo tưởng, cho rằng do bản chất tự nhiên của những lựa chọn mà bạn có thể phù hợp, bạn có thể đối diện và bạn có thể quyết định, rằng bạn có sự kiểm soát cốt yếu lên chính cuộc đời mình, và...Tôi muốn phác thảo nó một chút, cách bà ấy nghĩ về quyền tự quyết mà mỗi cá nhân chúng ta có. Về cơ bản, bạn có quyền kiểm soát cốt yếu đối với tâm trí mình, và như là kết quả của việc tự kiểm soát tâm trí mình, bạn có quyền kiểm soát cốt yếu đối với chính hướng đi của mình trong đời, hướng đi bạn lựa chọn, hành trình bạn hướng tới trong cuộc đời bạn đang sống. Và tôi sẽ nói một chút ở đoạn kết: tại sao bà ấy nghĩ rằng thuyết tất định dù bất kỳ phiên bản nào nói rằng những gì kiểm soát bạn thuộc về bản chất tự nhiên, sự kết tạo của gen, hay những gì điều khiển bạn là môi trường giáo dưỡng bạn được sinh ra, tác động của cha mẹ bạn, trường học bạn đã học, hay sự kết hợp nào đó từ hai thành tố chính nêu trên, bất cứ quan điểm của người theo thuyết tất định đều thiếu mạch lạc. Ý tưởng xem lựa chọn trông có vẻ như bạn đang lựa chọn, nhưng cuối cùng, hóa ra chỉ là một ảo tưởng, theo Rand, điều đó là một quan điểm rời rạc, và tôi sẽ nói một chút về điều đó ở phần kết.

Hãy để tôi phác thảo, và tôi muốn nhường chỗ, chúng ta không có nhiều thời gian trong buổi sáng này cho những câu hỏi. Nên, tôi sẽ chỉ phác thảo cách tiếp cận của bà về ý chí tự do. Theo tôi,điều đầu tiên cần hiểu đó là, trong những giải thích thông thường về ý chí tự do, chúng không được xem xét đúng nơi. Nếu bạn cố gắng hiểu cội rễ thực sự của ý chí tự do, nếu bạn đã đọc hoặc nghe về một số thực nghiệm, các thực nghiệm của họ, thực nghiệm trong ngoặc kép về ý chí tự do, nó kiểu như “à, bạn yêu cầu một người đưa tay họ lên hoặc hạ tay họ xuống và làm điều đó ngẫu nhiên, vậy nên, khi bạn bị đánh, đưa tay lên hoặc nếu không đánh, bạn cảm thấy như thể nó đang vậy, đừng đưa tay lên”. Sau đó, họ thực hiện các phép đo não bộ và tiếp tục, kiểu như thế. Hay thậm chí, nó là một dạng lựa chọn giản đơn: bạn ở trong một nhà hàng, bạn đang gọi món tráng miệng, bạn đang gọi bánh sô cô la hoặc kem va-ni, và giả định rằng bạn không thích ăn kem va-ni-la nhưng bạn có một lựa chọn liên quan đến điều này; nhưng, tại sao, nếu bạn thích sô cô la và bạn không thích va-ni, tại sao bạn lại lựa chọn va-ni-la và việc đó trao cho bạn quyền kiểm soát cốt yếu cho chính cuộc đời bạn của như nào đây? Nếu bạn gọi món tráng miệng ở nhà hàng, bạn thích sô cô la, nhưng bạn có thể gọi vani,... nhưng làm vậy là kiểm soát cuộc đời mình như thế nào? Và điều đó, thông thường, khi mọi người bàn về ý chí tự do và tư duy, liệu điều đó có tồn tại, hãy thử phân tích nó trong phòng thực nghiệm. Đấy là cách họ nghĩ về ý chí tự do, nó chỉ có thể là những điều ngẫu nhiên hay những thứ rất vụn vặt. Và đó hoàn toàn không phải cách nghĩ của Ayn Rand về ý chí tự do và không phải cách của chủ nghĩa khách quan, với tư cách là một triết thuyết, nghĩ về ý chí tự do. Về khía cạnh tư duy như là một lựa chọn chính yếu và một kiểu kiểm soát chính cho cuộc đời mình, bà nghĩ về ý chí tự do theo khía cạnh như thế, thì ý chí tự do là một hoạt động, một tiến trình, một chức năng thuộc về tâm trí của bạn, là những gì bạn kiểm soát. Nên, nó không phải là những vấn đề cụ thể về nội dung, như cách tôi đang mô tả, kiểu bạn có giơ tay lên hay không, trong sự ngẫu nhiên, mà đó là bạn có đang nỗ lực làm chủ hành động, tiến trình, hướng đi dành cho tâm trí bạn, hoặc bạn đang không nỗ lực kiểm soát? Và Rand diễn đạt chủ đề này trong nhiều chiều kích khác nhau, với một vài ẩn dụ, mà tôi tin rằng là những ẩn dụ hữu ích; kiểu tâm trí bạn là cơ cấu sang số (gear), nếu bạn nghĩ về một chiếc ô tô và cần số sàn, nó có thể là vật vô tri và không tự dịch chuyển đi đâu cả hoặc bạn sang số và giờ chiếc xe đi theo hướng của bạn và bạn có thể đi bất cứ nơi đâu. Hay trong một ví dụ khác: bạn đặt trong tình huống này, tưởng tượng một con ngựa đang phi nước đại, bạn có thể ghìm dây cương, giữ quyền kiểm soát và hướng nó đi theo ý mình, hoặc đó chỉ là con ngựa phi nước đại theo ý của nó mà thôi. Và nhắc lại là, trong địa hạt tâm trí, theo Rand, tâm trí có thể gắn kết với hoạt động, tạo liên kết, các kết nối cảm xúc, đó là bạn có thể giành sự kiểm soát nhiều hơn đối với hoạt động của tâm trí mình, rồi nắm lấy dây cương và hoàn toàn chủ động, hướng đến những gì đang xảy ra trong tâm trí của bạn. Và kết luận chính bà ấy thường đưa ra, không ẩn dụ, đó là bạn có lựa chọn tư duy hoặc không tư duy. Tư duy là một hoạt động hay một tiến trình. Nó là tiến trình thuộc về tâm trí của bạn, và lựa chọn bạn có trong cuộc đời chính là: bạn có đang thực hiện điều đó, bạn có đang gắn kết tâm trí của mình, bạn có đang tư duy, bạn có đang đặt tâm trí trong sự vận động và trong mục đích cố gắng thấu hiểu thế giới, cố gắng đương đầu với thế giới theo cách tốt nhất có thể, trong sự hiểu biết của bạn về thế giới? Bạn có đang đối diện thế giới này và đương đầu với nó hoặc bạn đang không thực sự làm thế? Đó là những gì trong phạm vi nếu bạn mô tả ý chí tự do như một lựa chọn: hoặc tư duy hoặc không. Đó chính là những gì lựa chọn thực sự là, sau đó bạn có sự kiểm soát như thế đối với tâm trí của mình, đối với hoạt động và chức năng của nó. Một cách diễn đạt khác của bà: ý chí tự do là việc bạn kiểm soát cấp độ về sự cảnh báo hoặc cấp độ về sự tập trung của tâm trí mình. Và nếu bạn muốn kiểu hình ảnh mà theo tôi nắm giữ cách Rand tiếp cận ý chí tự do, chính là cái này, nếu bạn nhớ trang trình chiếu, chính là trang trình chiếu này. Bởi vì quan điểm cơ bản của bà là...nên tôi minh họa ở đây một chú chó mơ màng, không gắn kết, lười nhác, và một chú chó đang cảnh giác cao độ và gắn kết, và đó chính là cảnh báo về những gì đang xảy ra trong thế giới này. Đó là quan điểm của Rand về ý chí tự do. Khi chúng ta bàn về tâm trí con người, ở mức độ tư duy, bạn có lựa chọn liên quan tâm trí, bạn có thể mô tả tâm trí mình giống nhiều hơn với đặc tính của chú chó mơ màng này hoặc bạn có thể duy trì sự cảnh giác cao độ, sự tập trung tâm trí, để mà trong khả năng tốt nhất của mình, bạn biết những gì đang diễn ra, bạn biết những gì đang diễn ra trong thế giới này, bạn biết những gì đang diễn ra trong tâm trí của chính mình và trong tư duy của chính mình và bạn điều hướng nó, bạn làm chủ hoàn toàn. Đó chính là cách Rand nghĩ về ý chí tự do. Bạn có thể tồn tại trong thế giới này và trong chính bạn, một cách thực sự, hoặc bạn không thể, bạn bị trôi dạt theo dòng đời, một trong những thuật ngữ (chút nữa tôi sẽ làm rõ hơn) mà bà ấy sử dụng. Và đó là những gì được thiết lập bởi chính bạn, bạn kiểm soát điều đó. Nó không bị định hình bởi những tác nhân tiền định, bởi những hoàn cảnh trước đó. Nó không bị định đoạt bởi bộ gen. Nó không định đoạt bạn ra sao bởi những gì cha mẹ mang đến cho bạn. Nó được định hình và kiểm soát bởi chính bạn. Đó là những gì bạn lựa chọn, và vấn đề trong cuộc sống về sau sẽ là: bạn là người định đoạt điều đó. Vậy, đây là vấn đề của sự tự-điều-hướng và tự-chịu-trách-nhiệm. Vậy nên, tôi minh họa bằng hình ảnh đó, nó chỉ là một ẩn dụ mà thôi, chúng ta không phải là những chú chó này theo nghĩa đen đâu; những chú chó, chỉ là cách chúng ta nói đến cấp độ của các giác quan, của thị giác, thính giác và tương tự vậy; và với thực thể người, chúng ta đang bàn về cấp độ của tư duy và của tâm trí.

Vậy, giờ, diễn đạt điều đó ít ẩn dụ hơn, về cách bà ấy tư duy. Về khía cạnh tư duy, sự kiểm soát bạn dành cho tâm trí mình, tôi mô tả nó...có hai thứ cơ bản mà bạn kiểm soát, sự nỗ lực bạn đang gắng sức, sự nỗ lực bạn đang bỏ ra nhằm cố gắng để gắn kết với thế giới và để hiểu biết những gì đang diễn ra. Vậy, bạn có khả năng để thiết lập cấp độ của nỗ lực và kiểm soát, và sau đó, bạn có khả năng để đặt ra mục đích hoặc điều hướng tâm trí bạn...Như tôi đã mô tả phần trước, rằng có cấp độ về sự cảnh giác hoặc cấp độ về nhận thức hoặc cấp độ về sự tập trung. Bạn có thể sử dụng nỗ lực nào đó để thấu hiểu, để hiện hữu, để hiểu biết những gì đang diễn ra và để kiểm soát. Hoặc bạn có thể sử dụng nỗ lực tối đa để làm điều này, hoặc bạn không nỗ lực gì cả. Thế thì, để tôi nói một chút về điều này. Rand tư duy điều này ra sao, một trong những cách bà ấy mô tả nó, sự kiểm soát đối với tâm trí của mình là: bạn có thể tập trung, bạn có thể nâng cấp độ cảnh giác lên, hoặc bạn để nó trôi dạt. Và tôi mô tả hình ảnh ở đây, hai hình ảnh tương phản nhau: một chiếc thuyền đang nỗ lực tối đa để đi đúng hướng nó muốn đến, và một chiếc thuyền trôi dạt trong đại dương, trong biển khơi; nó bị va đập và dạt theo dòng chảy và những con sóng, không có chút nỗ lực nào. Một điều gì đó vẫn xảy ra, con tàu vẫn chuyển động, nó không hoàn toàn đứng im, một điều gì đó vẫn đang diễn ra, nhưng không có ai kiểm soát nó cả. Và theo Rand, về khía cạnh tâm trí của bạn, những sự việc có thể diễn ra trong tâm trí của bạn, hoặc bạn có thể cố gắng nỗ lực và kiểm soát để thấu hiểu và điều hướng những gì đang xảy ra trong tâm trí của bạn. Vậy điều cơ bản là, bạn có thể có cấp độ về sự tập trung và cấp độ về sự cảnh giác, hoặc bạn có thể thả trôi và không cố gắng nỗ lực cũng như không kiểm soát. Và bàn về khía cạnh định hướng và mục đích rằng tâm trí bạn được định hướng đến việc: bạn có thể tập trung, bạn có thể có cấp độ về sự cảnh giác để cố gắng thấu hiểu và đương đầu với thế giới, nên, bạn có thể tập trung vào sự thật và thực tại, và “đây là những gì tôi đang cố gắng nắm lấy, đây là những gì tôi đang cố gắng thấu hiểu”; hoặc bạn cố gắng nỗ lực, nhưng nỗ lực để không phải hiểu biết, một trong những cách mà bà ấy mô tả điều này là sự mù quáng có chủ đích. Đó không phải là sự ngu dốt, đó không phải là bạn không biết thứ gì, mà bạn đang không muốn hiểu, không muốn biết, không muốn nắm bắt, và có thể vì nhiều nguyên do: bạn nhận thấy điều gì đó quá đe dọa đến hình ảnh của bản thân mình, giống như một ai đó nói, như, “Tôi đang mắc kẹt trong công việc này và kiểu như vậy, nhưng đó là mối nguy với hình ảnh của bản thân tôi nên tôi không muốn thấy điều đó. Tôi có thể tìm một vài bao biện cho điều đó, không không, bạn sai rồi, mặc dù tôi đang bắt đầu, có lẽ gã chỉ trích tôi, có lẽ gã ấy đúng về việc dự án của tôi đang đi sai hướng, nhưng, bạn nóng vội quá, tôi không nghe bạn đâu” và đó, bạn đang cố gắng nỗ lực, nhưng không phải nỗ lực để hiểu và đương đầu với thế giới. Hay, theo tôi, Elan, trong bài nói của anh ấy hôm qua, và đây là những điều phổ biến, mọi người làm điều này tất thảy thời gian trong các mối quan hệ gia đình của họ. Bạn có một người em họ hay một ông chú mà rõ ràng là S-O-B 1 (kẻ không ra gì), nhưng vì lợi ích hòa hợp trong gia đình, không một ai xác tín về điều đó, không một ai sẽ nói rằng “Chúng ta cần nói về...à không, điều này không đúng, chắc chỉ do cậu ấy vừa trải qua một ngày tồi tệ hay cậu ấy có một tuần tệ hại nơi làm việc, và như thế, cậu ấy không thể là người xấu được”. Khi bạn nhận được bằng chứng, giống như, cậu ta là một người xấu, nhưng bạn không muốn hiểu điều này, bạn không muốn biết. Vì vậy, bạn cố gắng nỗ lực, nhưng đó không phải là nỗ lực gắn kết với tâm trí của bạn, thực tế là, để hủy hoại tâm trí của bạn và tự nhủ rằng “không, tôi không muốn biết, tôi không muốn hiểu, và đừng đưa những sự thật này đến bên tôi bởi vì tôi sẽ đẩy chúng ra xa”. Và nhắc lại, bà ấy nghĩ điều này: bạn có loại kiểm soát này đối với tâm trí của mình và nó không được định sẵn cho bạn, nó không thuộc về bản chất tự nhiên hay sự giáo dưỡng của bạn, chính bạn quyết định điều đó, bạn có kiểu kiểm soát này. Và sự trốn tránh, kiểu đẩy mọi thứ ra xa, được thúc đẩy, chứ không phải mục tiêu. Vậy, đây là điều lý giải tại sao vấn đề của mục đích cơ bản hay hướng đi cơ bản của bạn, mục tiêu cơ bản bây giờ là, không phải gắn kết với thế giới này, không phải cố gắng đương đầu với thế giới như-nó-là, mà đẩy nó ra thật xa, thường giả vờ rằng mọi thứ khác với cách chúng-là. Khi bạn biết ở một cấp độ nào đó thì “Không, đây không phải là sự việc như chúng-là, nhưng tôi không muốn biết thêm về điều đó, tôi không muốn hiểu điều này”. Nên, theo Rand, điều này, về mặt...bạn có thể thiết lập cái cơ bản...có sự kiểm soát cơ bản và cấp độ cơ bản về sự cảnh giác và sự tập trung; đó là vấn đề về việc liệu bạn thực sự cố gắng nỗ lực không, và tại sao bạn cố gắng nỗ lực? Bạn đang cố gắng đạt được cái gì? Mục tiêu của bạn là gì và mục đích của bạn là gì? Và nếu bạn nghĩ về phần mở đầu, cách xem xét triết lý của Ayn Rand, đó là về lý trí, mục đích, lòng tự tôn. Cách bà ấy nghĩ về ý chí tự do, những gì bạn có là sự kiểm soát cơ bản đối với việc liệu tâm trí bạn có đang gắn kết với lý trí không. Và thế nên, lựa chọn tư duy hoặc không, từ nhiều góc nhìn khác nhau, bạn có thể gọi nó là: lựa chọn lập luận hoặc không. Bạn có sự kiểm soát này. Bạn thiết lập điều này. Bạn xác định liệu bạn trở nên lý trí hoặc không. Bạn xác định mục đích cơ bản của bạn: gắn kết với thế giới và thực sự muốn hiểu nó và đương đầu với nó, hoặc chỉ đang cố gắng trốn chạy nó, bằng cách này hay cách khác? Và bà ấy nghĩ rằng đây chính lựa chọn cơ bản của bạn trong đời. Và đó là lý do tại sao bạn có sự kiểm soát cốt yếu đối với cuộc đời mình, và định hướng cuộc đời, bởi vì bạn có sự kiểm soát đối với việc liệu bạn có đang gắn kết với lý trí, và thực sự là lý trí, thực sự cố gắng đương đầu với thế giới hoặc cố gắng giả vờ và chạy trốn theo một cách nào đó. Bạn có điều này, và bạn có điều này qua từng ngày trong cuộc đời bạn. Đây là những gì bạn có thể làm và những gì bạn có thể lựa chọn: hoặc làm hoặc không. Và đó là kết quả của điều mà bà ấy nghĩ rằng bạn có sự kiểm soát cốt yếu đối với cuộc đời của chính mình. Vì vậy, diễn đạt điều này...liên hệ đến một số thứ chúng ta đã bàn trước đó, bà ấy nghĩ rằng bạn có sự lựa chọn về sự hợp lý hoặc bất hợp lý đối với chức năng của tâm trí bạn. Bạn định đoạt liệu nó gắn kết và hành động hợp lý hay không, và đây là sự kiểm soát đối với tâm trí của mình, ...không ai trừ bạn, không ai định đoạt cho bạn, càng không phải là những tác nhân tiền định sẽ định sẵn lý trí của một người hay không. Và tiếp theo, về lòng tự tôn, bà ấy nghĩ rằng đây là sự thẩm định tối quan trọng bạn phải có cho chính mình, đây là sự thẩm định cốt yếu của tư duy: liệu tôi là người tốt hay không? Bà ấy cho rằng rốt cuộc điều này trở thành việc liệu tôi có gắn kết với tư duy không? Tôi có cố gắng khiến chính tôi trở nên duy lý không? Đây là trích dẫn này từ tiểu thuyết Atlas Shrugged: “ Con người chỉ có một lựa chọn cơ bản: tư duy hoặc không...” và đó là những gì tôi đã bàn một chút, và rồi, đây là kết quả của điều đó “...và đó là thước đo phẩm giá của họ...”, và đây là thước đo của việc khi bạn tư duy...khi bạn nghĩ về việc bản thân là người tốt hoặc không, đây là thước đo phẩm giá của bạn, “...không phải mức độ thông minh của bạn, mà là việc sử dụng toàn bộ và thường xuyên tâm trí của chính mình, không phải ở mức độ tri thức nhất định, mà là sự chấp nhận lý trí như điều tuyệt đối”. Và đó lại là dẫn chứng của việc bạn có sự kiểm soát cốt yếu, rằng chính bạn định đoạt điều này chứ không phải một ai khác.

Vậy, đây chính là phác thảo cách bà ấy nghĩ về ý chí tự do, và cách bà ấy nghĩ về lựa chọn trong đời, và những gì sẽ xảy ra, khi mọi người bác bỏ lựa chọn. Như tôi đã nói, hầu hết các nhà tư tưởng ngày nay và cả thế kỉ 20 là những người theo thuyết tất định. Vậy nên, khi họ bác bỏ sự lựa chọn, xem đó như một ảo tưởng, thì từ quan điểm của bà, những gì họ bác bỏ, quả quyết không: bạn không có sự kiểm soát đối với cuộc đời mình, bạn không có kiểu kiểm soát tâm trí của mình, và bạn không tự vạch ra hướng đi cho tâm trí, nó được định sẵn bởi sự kết hợp nào đó của bản chất tự nhiên và sự giáo dưỡng. Giờ, tôi sẽ nói, điểm cuối cùng, điều gì đó về thuyết tất định, và nguyên do... hay ít nhất là nguyên do cơ bản của việc thuyết tất định hiện hữu khắp nơi trên thế giới trí thức ngày nay. Kiểu như thể khoác lớp áo khoa học lên bạn, nếu bạn muốn thấu hiểu một cách khoa học, nếu bạn muốn nghiên cứu khoa học một cách nghiêm túc, bạn phải là người theo thuyết tất định; và quan điểm của Rand là ‘Không, bạn sẽ bác bỏ khoa học nếu bạn là người theo thuyết tất định. Và đây là một trong...trong thế kỷ 21, một trong những người người ảnh hưởng nổi danh của thuyết tất định, ít nhất tại U.S, là tác giả Sam Harris. Anh ta có tập sách nhỏ về ý chí tự do, nhưng đó là tập sách lại tấn công ý chí tự do. Và điểm cơ bản trong quyển sách là, bạn không kiểm soát quyết định và phán xét của chính mình, bạn không kiểm soát quyết định và hành động bạn thực hiện trong cuộc sống này. Đây là trích dẫn từ quyển sách, một trong những ví dụ của anh ta. “Bạn đang vất vả để tiết kiệm tiền, nhưng bạn bị cám dỗ bởi việc mua một chiếc máy tính mới. Vậy, đâu là tự do khi một trong những khao khát trái ngược này chiến thắng đối thủ của nó một cách không thể giải thích được?”. Vậy, bạn muốn tiết kiệm tiền, bạn muốn một chiếc máy tính mới, bạn thấy mình đang đứng ở cửa hàng Apple để mua máy tính mới, sao bạn có thể tự do được? Bạn không thể giải thích cái gì đưa bạn đến cửa hàng Apple, đó chính là nguyên do. Vậy gạch chân, gạch chân của tôi, nó không nằm trong quyển sách, tại sao anh ta nghĩ rằng điều này không thể giải thích được? Và tôi nghĩ đúng rồi, nếu bạn là người theo thuyết tất định thì điều đó không thể giải thích được, bởi vì nó là sự kết hợp của bản chất tự nhiên và sự giáo dưỡng, nhưng bất cứ người theo thuyết tiền định một cách thành thật sẽ nói rằng, “vâng, tôi không biết sự kết hợp nào giữa bản chất tự nhiên và sự giáo dưỡng, tôi không biết cái gì kiểm soát, những tác nhân trước đó nào kiểm soát con người, nó có thể hoàn toàn do bộ gen, nó có thể hoàn toàn bởi môi trường”. Và một vài người theo thuyết tiền định nói rằng “vâng, tất cả là do môi trường. Tất cả là do sự giáo dưỡng”. Hay một vài người nói là do bản chất tự nhiên. Rồi một vài người lại cho là sự kết hợp của tất cả những điều này. Nhưng không ai có thể chỉ rõ ra tác nhân thực sự là gì và không ai có thể đoán định trước,theo cách mà bạn có thể dự đoán, nói về, vị trí của các hành tinh trong hệ mặt trời sau một năm nữa. Không ai có thể đoán trước được “oh, vâng, một năm sau kể từ bây giờ bạn sẽ ngồi trong nhà hàng gọi Gin Tonic và bít tết”, không ai có thể làm điều đó. Vì thế, họ phải nói rằng, như thể, “chúng tôi không biết các tác nhân là gì, và trong ngữ cảnh đó, nó không thể giải thích được, phải có một vài thứ, cho quan điểm này, phải có một vài tác nhân trước đó tạo ra nó, nhưng chúng tôi không biết chúng là gì cả”. Vậy đó, nếu bạn theo thuyết tất định đầy nhiệt tình, đây là những gì nó nói đến. Nhưng nếu bạn diễn giải điều này, đây là diễn giải của tôi, hay diễn đạt cùng một điểm trong ngữ cảnh nghiêng về trí tuệ hơn; quan điểm của anh ấy là bạn muốn tiết kiệm tiền, bạn muốn mua một máy tính mới, bạn có 2 điều đó và bạn thấy mình hoặc lựa chọn tiết kiệm, gửi lương vào tài khoản ngân hàng, hoặc bạn thấy mình ở cửa hàng Apple đang mua một máy tính mới; và điều này không có lý giải nào, một vài thứ trong quá khứ định đoạt bạn trong hiện tại làm điều này, nhưng ai mà biết nó là gì – bạn phải nói rằng đây là tất cả những gì tâm trí thực hiện, và bạn phải nói rằng, đây là diễn giải của tôi về điều đó, và nếu bạn nghĩ về người theo thuyết tất định như quan điểm của Harris, thì anh ta đang vất vả để khám phá ra (hoặc bạn có thể dùng đại từ “bạn” để mô tả): “bạn đang vất vả để khám phá liệu ý tưởng về thuyết tất định có đúng không, nhưng bạn cũng đang bị lôi cuốn bởi ý tưởng của ý chí tự do”. Có cả một cuộc tranh biện trong lịch về tư tưởng thuyết tất định và ý chí tự do, hai tư tưởng đối đầu nhau, giống như hai khao khát đối nghịch nhau. “Đâu là tự do khi một trong hai ý kiến đối lập này chiến thắng đối thủ của nó một cách không thể giải thích được?”. Vì thế, tất cả những người theo thuyết tất định rốt cuộc có thể nói rằng, “tại sao tôi lại là người theo thuyết tất định? Tôi không biết. Có những tác nhân không thể giải thích được, có điều gì đó được sắp đặt trong quá khứ dẫn dắt tôi trở thành người theo thuyết tất định”. Và tại sao một vài người khác lại ủng hộ cho ý chí tự do? Vâng, quan điểm của anh ta phải là, “vâng, có một chuỗi tác nhân không thể giải thích được trước đó định sẵn anh ấy trở thành người ủng hộ ý chí tự do”. Lý do tại sao cho rằng một trong những tư tưởng này đúng đắn hơn tư tưởng kia? Lý do tại sao cho rằng thuyết tất định đúng và ý chí tự do sai? Tại sao không thể đảo ngược nó? Hay có lẽ cả hai đều sai. Chỉ là không thể giải thích được tại sao một người ủng hộ ý tưởng này, cũng như không thể giải thích được tại sao anh ta ở cửa hàng Apple, hay tại sao anh ta gửi lương vào tài khoản tiết kiệm của mình. Nếu điều đó không thể giải thích được, hẳn mọi thứ không thể giải thích được về việc tâm trí của bạn đang thực hiện bởi do bạn không kiểm soát nó. Và nếu bạn theo thuyết tất định nhiệt tình, đây là những gì thuyết đó nói. Nhưng sau đó thuyết tất định phải nói điều này đối với chính nó. Nó phải nói rằng tôi không biết tại sao tôi là người theo thuyết tất định, có một thứ gì đấy định đoạt tôi làm điều đó. Tại sao đó là lập trường đúng đắn, đây là lý do tại sao, cuối cùng, Rand cho rằng thuyết tất định là một quan điểm không mạch lạc. Bạn không thể biện hộ cho nó và nói “vâng, đó là...Tôi đã kiểm soát tâm trí của mình, tôi đã nghĩ về điều này và đây là câu trả lời đúng đắn”. Bởi vì nếu bạn đang làm thế, bạn nói rằng thuyết tất định không đúng. Và nếu bạn không kiểm soát tâm trí của mình, thì tại sao bạn sẽ nghe, tại sao bạn nghĩ rằng những gì bạn đạt được là đúng đắn? Bạn không có lý do gì để nghĩ về điều đó. Vậy, đây là tóm lược, phương pháp tiếp cận của chủ nghĩa Khách quan đối với ý chí tự do. Bạn có sự kiểm soát cốt yếu về việc tâm trí của mình vận hành theo hướng hợp lý hay bất hợp lý, và điều đó, thực sự có ý nghĩa là, lý trí vận hành bởi lựa chọn. Lý trí vận hành bởi các lựa chọn của bạn, các quyết định của bạn. Các lựa chọn của bạn gắn kết tâm trí bạn và hướng nó đến sự hiểu biết thực tại hoặc không. Và nếu bạn coi lựa chọn là một ảo tưởng, thì bạn cũng xem lý trí như là một ảo tưởng, nhưng khoa học là ứng dụng có hệ thống, đáng chú ý của lý trí đối với việc nhận ra điều đúng và từ đó tìm ra điều gì con người nên thực hiện. Nếu bạn coi lựa chọn là một ảo tưởng, nghĩa là bạn cũng xem lý trí là ảo tưởng và có nghĩa là, bạn coi khoa học là một ảo tưởng. Đó là lý do tại sao Rand nghĩ khác xa với việc xem thuyết tất định là một quan điểm khoa học, chính xác là bà ấy nghĩ ngược lại, rằng nếu bạn thực sự đi theo khoa học, bạn phải đi theo sự thật rằng bạn có sự kiểm soát đối với tâm trí của bản thân mình, đó là việc nắm giữ sự thật về ý chí tự do và bác bỏ thuyết tất định. Vậy, nói tóm lại, đó là sự tóm lược phương pháp tiếp cận đối với ý chí tự do mà bạn nhận được trong chủ nghĩa Khách quan, và cũng là lý do của việc, theo nghĩa cốt yếu, bạn là người tự lập trình cho chính bản thân mình bởi vì bản thân có sự kiểm soát cốt yếu đối với tâm trí của mình và đối với hướng đi của tâm trí.

Tôi sẽ dừng lại ở đây để nhường cho những câu hỏi, và Aaron’s...Tôi không biết anh ấy ngồi đâu, nhưng anh ấy sẽ cùng tôi tham gia trả lời các câu hỏi. Cảm ơn. Và tôi nghĩ rằng chúng ta có khoảng 15 phút, hay khoảng 12 phút. Hi. Chúng ta bắt đầu nào.

Q: Vâng, trong mọi địa hạt khác...

Q.G: Bạn có thể gần với mic hơn một chút nữa không?

Q: Vâng. Trong mọi địa hạt khác mà chúng ta áp dụng lý trí, sự duy lý, chúng ta giả định rằng có một hệ thống mà trong đó có các thuộc tính, có thể biết được, và chúng ta xây dựng các thiết bị để đo lường chúng. Và cuối cùng, mặc dù nó có thể rất phức tạp, nhưng với đủ sự nỗ lực, chúng ta có thể làm chủ và thấu hiểu nó để đưa ra các đoán định. Vậy, một trong những cách xem xét não bộ, và có lẽ, cũng xem xét ý chí tự do, chỉ đơn thuần là một cỗ máy sinh học, và não bộ, gần giống như một vấn đề khí tượng, vâng, nó thực sự rất phức tạp, có hàng triệu biến số bạn sẽ phải đo lường, nhưng cuối cùng, có thể hiểu được. Đó là cách xem xét tiềm năng về điều này. Một cách khác để xem xét: bằng cách nào đấy nó khác biệt với tất mọi thứ khác mà chúng ta nghiên cứu, cái gì đấy không thể biết được, chúng ta không thể định lượng nó với...kiểu như nó không có những thuộc tính mà chúng ta có thể hiểu, vậy, mặt nào...tức là nếu nó không thể biết được, nếu nó không phải là thứ mà chúng ta nghiên cứu và thấu hiểu, nó có những thuộc tính, và với những thiết bị đủ tối tân chúng ta có thể tạo ra những đoán định về việc ‘những gì nó sẽ làm kết tiếp’. Vậy, đó là gì?

O.G: À, tôi nghĩ rằng...bạn đang gợi mở ra một quỹ đạo rất điển hình, nhưng tôi không nghĩ rằng nó được bảo đảm đâu. Trở lại vấn đề của việc liệu nó có thể biết được không, đến việc nó có thể đoán định được không, và đoán định ở đây có nghĩa là nó được định sẵn, và bạn có thể biết được...nếu bạn biết những tác nhân trước đó, bạn sẽ biết được cái gì đang sắp xảy ra. Nó giống như quỹ đạo của các hành tinh trong hệ mặt trời, nhưng tôi không nghĩ “quỹ đạo” đó được đảm bảo. Vậy, quan điểm ở đây không phải là nó không thể biết được, mà thực sự trong phần tôi vừa nói đến chính là những gì chúng ta biết về cách tâm trí chúng ta hoạt động như thế nào, và bạn biết điều này bằng sự quan sát bên trong, bạn biết điều này bằng phép nội quán; ý tôi là, nếu bạn hỏi, bằng chứng cho quan điểm này là gì? Đó là, hãy nhìn sâu vào bên trong tâm trí mình và cách nó hoạt động ra sao và sự kiểm soát bạn có đối với nó. Không có bất cứ tiền đề nào cho rằng nó không thể biết được, nó có thể biết được chứ, nhưng những gì bạn biết là bạn có lựa chọn, và bạn chọn lấy trong các lựa chọn thay thế nhau, tất cả trong số chúng đều khả dĩ. Và từ quan điểm này, về sự định sẵn, bạn không thể định sẵn trước cái gì đang sắp xảy ra, có thể biết nhưng nó không thể định sẵn. Và những người theo thuyết tất định vượt trội hơn, như Harris, sẽ thừa nhận điều này. Bây giờ, họ sẽ nói, mà theo tôi điều này đúng, rằng khoa học không giả định rằng mọi thứ đều được định sẵn, kể cả toàn bộ địa hạt của vật lý lượng tử, không, nó có lẽ không hoạt động như hệ mặt trời đâu, nó không...điều đó không có nghĩa là nó không thể biết được, nhưng, bạn không thể định sẵn nó theo cách giống như hệ mặt trời hoạt động, rằng đây chỉ là một hiện tượng khác. Nó kiểu như vậy. Thế nên, “quỹ đạo” đi từ việc nó có thể biết được, đến nó có thể đoán định được, nó được định sẵn trước, chính đường đi như vậy bị bác bỏ, chứ không phải là điều đó không biết được.

Q: Cảm ơn. (Vỗ tay)

Q: Làm thế nào, rằng tôi...ý chí tự do của tôi đương đầu với sự thật rằng tôi là nam giới như thế nào, tương phản với nữ giới, do những sự khác biệt mà tôi, trong sự hiểu biết của chúng ta, giữa nam giới và nữ giới, đàn ông và đàn bà? Cảm ơn.

A.S: Nhưng không như thế. Tôi đoán là tôi phải hỏi, bạn đang đặt một câu hỏi từ góc nhìn rằng bạn đã thấy những bằng chứng về sự khác nhau giữa việc: liệu nam hay nữ có khả năng điều khiển hay có khả năng đưa tâm trí vào vận hành và tư duy?

Q: Hành vi, trong hành vi của nam giới so với nữ giới, chúng ta có thể thấy sự khác nhau và tôi nghĩ rằng chính Ayn Rand nói: có sự khác nhau giữa đàn ông và phụ nữ khi đương đầu với ý chí tự do, nếu...

O.G: Vâng, Tôi sẽ...hãy để tôi mở rộng câu hỏi này và kết nối nó với một số chủ đề chúng ta đã thảo luận. Tôi đã bàn về bản chất tự nhiên và sự giáo dưỡng, tôi diễn giải nó từ quan điểm của thuyết tất định, rằng bản chất tự nhiên hoặc sự giáo dưỡng hoặc sự kết hợp nào đó của các thành tố này sẽ định sẵn những gì...chỉ điều đó là nguyên nhân khiến bạn đi đường A hay đi đường B, và điều đó bị bác bỏ. Theo tôi, cần phải bác bỏ, đó là một quan điểm thiếu khoa học, nhưng nói vậy không phải là nói rằng bản chất tự nhiên và sự giáo dưỡng không có bất kỳ tác động nhân quả nào đối với bạn. Chắc chắn sự giáo dưỡng và các thứ khác, có ảnh hưởng, và tư duy của bạn diễn ra trong bối cảnh thuộc về môi trường sống, bao gồm quá trình giáo dục, cha mẹ, v.v., và môi trường thể chất như cơ thể của bạn, v.v. Vậy nên, theo tôi, ít nhất là ở mức độ cơ bản, có sự khác nhau giữa nam giới và nữ giới không? Có, nhưng không phải, như Aaron cũng đã nói, không phải là sự khác biệt trong việc kiểm soát cơ bản của họ đối với tâm trí của chính họ, bạn phải tách biệt hai vấn đề đó. Không có luận điệu nào cho rằng tất cả là bởi ý chí tự do, bản chất tự nhiên và sự giáo dưỡng không liên quan; mà là trong bối cảnh của bản chất tự nhiên và sự giáo dưỡng (sự nuôi dưỡng, môi trường sống của bạn, v.v), đó là việc luyện tập ý chí của bạn, ý chí tự do của bạn, là nhân tố nền tảng của việc ý chí tự do định đoạt ở mặt nào, bạn đạt đến kết cục ra sao trong đời và con đường bạn muốn đi.

Q: Xin chào, ví dụ, nếu bạn nghiên cứu vật lý, bạn cần phải biết rằng có những đột phá nhất định trong lịch sử của vật lý cận đại, nếu bạn nghiên cứu sinh học, điều đó cũng tương tự, với hóa học, với toán học cũng vậy. Và tôi tin rằng điều tương tự cũng xảy ra với triết học, ý tôi là, trong những năm gần đây, có rất nhiều tranh luận trong việc thuận hay chống, vâng, tôi sẽ không thích nói đó là về thuyết tất định và ý chí tự do, về cơ bản, trong thuyết tương hợp2 và tương khắc; và cả hai quan điểm này đều không thực sự đơn giản như được trình bày lúc này, ý tôi là, đây chỉ là...không chỉ là phác thảo bề mặt, nó thậm chí còn không thừa nhận bề sâu của vấn đề. Ý tôi là, nếu một ai đó nghiên cứu về ý chí tự do, họ nghiên cứu nhiều hơn ở những triết gia liên quan – những người quan tâm đến ý chí tự do, và các vấn đề không thực sự đơn giản chút nào. Ý của tôi, về cơ bản, những gì tôi thấy ở đây là tâm lý học thuộc về động cơ thúc đẩy, chứ không phải là siêu hình học về ý chí tự do hay nhận thức luận về ý chí tự do. Nhận xét căn bản này, ý tôi là, tôi rất tiếc, nhưng đó là những gì tôi rút ra từ bài thuyết trình của anh.

O.G: Vâng (tôi không biết liệu bạn muốn hỏi điều gì không), đúng, đây không phải là bài thuyết trình chuyên sâu, đây không phải là một bài thuyết trình dành cho những triết gia thuộc về học thuật, nhưng theo tôi, tôi có một quan điểm khác với những gì bạn nghĩ về tình trạng của chủ đề - là thuyết tương hợp/ tương khắc. Có tất cả các loại uyển ngữ được sử dụng trong thảo luận (discussion) về ý chí tự do, và theo tôi, thuyết tương hợp và tương khắc là một kiểu như vậy. Nó thường chỉ là sự tái định nghĩa của ý chí tự do, nó không còn là ‘ý chí tự do nghĩa là gì?’, và đây là một điều gì đó..., nếu bạn đọc sách của Harris, tôi nghĩ rằng anh ta thực giỏi hơn về điều này, anh ta đã đọc các triết gia thuộc về học thuật và anh ta cũng có quan điểm rằng tất cả...đó là, rất nhiều điều khó hiểu. Vậy nên, điều đó giống như, một cuộc đối thoại (conversation), và chúng ta không thể có cuộc đối thoại đó.

Q: Thực ra, tôi chỉ muốn chỉ rõ rằng nếu anh muốn dẫn chứng Harris, trong cuộc đối thoại về ý chí tự do, ý của tôi, anh ta cơ bản không liên quan. Ý tôi là, không một ai thực sự xem Harris như là một triết gia có liên quan. Và mặt khác, tôi không thực sự nghĩ rằng thuyết tương khắc và thuyết tương hợp chỉ là những uyển ngữ. Tôi cho rằng chúng định nghĩa lại những khái niệm bởi những đột phá nào đó trong triết học và thế giới quan được tạo ra từ sự tái định nghĩa về những thứ khó giải quyết. Ý tôi là, tôi...

O.G: Vâng, được rồi. Chúng ta sẽ cùng đàm luận sau. Tôi sẽ thử xem và hoàn thành nó.

A.S: Hãy để tôi hỏi bạn một câu nhé, tôi có một câu hỏi về điều này. Bạn nghĩ điều gì thực sự còn thiếu trong trường hợp đang được bàn đến này? Bởi vì có một điều rằng chúng tôi đều đã đọc rất nhiều về ý chí tự do và các triết gia khác nhau cũng như các luồng tư tưởng triết học, mà chúng tôi sẽ không đi sâu vào, tuy nhiên, cái gì đang thiếu vắng ở đây? Cái gì thực sự...bởi vì bạn nói rằng có một điều gì đó đang thiếu vắng và nó chuyên sâu hơn những gì bạn đang diễn giải về nó ở đây, có một cuộc tranh biện rộng hơn, vậy, điều thực sự còn thiếu là gì?

Q: Thực ra, nếu tôi hiểu đúng đắn, có những bước tiến lớn trong lập luận, ý của tôi, từ lý trí đến khoa học, từ thuyết tất định đến lý trí, ý tôi là, nó cần thiết, nhưng nó không phải là hệ quả phụ thuộc, logic của lập luận đó. Và tôi quả quyết rằng nó không chỉ...đây thậm chí không phải là thảo luận về ý chí tự do, ý của tôi, về cơ bản, đây là tâm lý học thuộc về động cơ thúc đẩy. Ý chí tự do lưu tâm đến các khái niệm cơ bản nhất định của các nền tảng siêu hình học, lưu tâm đến hệ quả nhất định từ những khái niệm cơ bản đó, và lưu tâm đến thế giới quan ngày nay, triết học ngôn ngữ, điều này dựa trên lý trí của chúng ta.

A.S: Vâng. Đây là cuộc hội thoại chúng ta cần bàn sau bởi vì chúng ta hoàn toàn bất đồng với nhau, những gì chúng ta cần làm là tìm ra những điều nền tảng, và thảo luận để xem chính xác chúng ta không đồng ý về mặt nào.

Q: Chào. Tôi muốn bàn đến một chủ đề tâm lý học về sự tự tin, về thực hiện lựa chọn. Tôi nghĩ rằng mọi người đã nghe một câu chuyện ở một thời điểm nào đó khi...nhất là về những người lớn tuổi hơn, nếu anh ta bắt đầu tập trung và cố gắng đưa ra lựa chọn trong đời, để thay đổi cuộc sống của mình, anh ta thấy rằng tất các lựa chọn của anh ta, anh ta đánh giá trước và trong quãng đời của mình, anh ta đánh giá liệu nó sai trái hay nhầm lẫn, vậy nên...làm thế nào người đó có được sự tự tin hay sự tự tôn với chính bản thân mình, nếu anh ta không thể đưa ra lựa chọn đúng đắn? Bởi vì sự tập trung, anh ta thấy chính mình (tôi không chắc) bất lực.

A.S: Vâng, đó là những điều mà Onkar vừa bàn đến, đó là, chúng ta lập trình chính bản thân mình, chúng ta tự lập trình chính mình, nhưng điều đó không phủ nhận những lựa chọn trong quá khứ không có bất kì ảnh hưởng đến những lựa chọn bạn đang làm ngày hôm nay đâu, chúng đóng một vai trò lớn. Vậy nên, tôi nghĩ rằng nói ra điều này quá mạnh mẽ, nhưng nó giống như bạn tự đóng khung chính mình vậy. Nói cách khác, bạn đưa ra rất nhiều lựa chọn theo thời gian, những điều bạn có khả năng, có năng lực tự do để thực hiện, nhưng những lựa chọn đó cộng lại, bạn dần xây dựng một mẫu người nhất định, bạn có một kiểu quan điểm nhất định đối với bản thân, thế mạnh của bạn cũng như nhược điểm, rồi đôi khi bạn thiếu tự tin, giống như, bạn biết đấy, nó có thể gây ức chế theo một cách nào đấy. Ý tôi là, giống như về mặt siêu hình học, bạn có năng lực để làm điều đó, nhưng tôi nghĩ những gì bạn đang làm là, bạn càng để bản thân bị trôi dạt, bạn càng mất sự tư duy, càng nhiều lựa chọn tồi tệ được thực hiện, càng tạo dựng lên một hình tượng nói với chính bản thân mình rằng bạn không đủ tốt về việc này, và bạn dần buông bỏ sự khả dĩ, bạn không nhìn về tương lai kiểu “Tôi đã đạt được cái này” và điều đó khiến khó khăn hơn...các cơ chế cảm xúc của bạn bắt đầu thôi khích lệ mong muốn bạn trở lên mạnh mẽ và thực hiện lựa chọn và v.v, nó được dung nên theo thời gian.

O.G: Và bạn phải phân biệt...bạn đưa điều đó ra với tư cách những lựa chọn sai, nó có thể bao hàm nhiều yếu tố khác nhau, rằng, điều gì sai về các lựa chọn. Ý của tôi là, bạn hiểu điều này..., điển hình như ở Bắc Mỹ, trong hệ thống điểm số ở trường học, khi bạn là một đứa trẻ, bạn nhận được một phiếu học tập, và ít nhất, đó là sự thật đối với phiếu học tập của tôi. Có hai cột, bạn được chấm điểm dựa trên sự nỗ lực, và sau đó, bạn được chấm điểm dựa trên, trong thực tế, liệu bạn đã thành công, liệu bạn có làm chủ kiến thức, v.v. Và vấn đề nền tảng (đối với tư duy về chính mình và đánh giá bản thân mình) là sự nỗ lực. Sự thật là việc bạn gắn kết với lý trí không hẳn là sự đảm bảo bạn sẽ tìm ra câu trả lời và bạn sẽ tìm ra giải pháp. Trong tư duy về chính mình, ‘lựa chọn của tôi có đúng hay không’, nó nên là, ‘liệu tôi đã cố gắng nỗ lực chưa’, không phải là ‘liệu tôi đã thành công chưa’. Tuy nhiên, tiêu chuẩn là nếu bạn đang cố gắng nỗ lực, bạn sẽ thành công, bạn sẽ có thể học nhiều thứ, bạn có thể làm chủ nhiều điều, bạn có thể tạo dựng những năng lực và bạn sẽ tích lũy hết kỹ năng này đến kỹ năng khác. Tôi có thể hình dung, có những kiểu môi trường mà khi đứa trẻ có thể thực hiện nỗ lực, nơi mà cậu ta cố gắng nỗ lực nhưng cậu ấy không thành công, cậu ấy sẽ bị người lớn trừng phạt bởi vì đó là một...điều đó, theo tôi, có thể hủy hoại một cá nhân. Đó cũng là một trong nhiều lý do bạn cần đến những nhà tâm lý học và chuyên gia trị liệu, cho điều đó. Nhưng trường hợp thông thường là, nếu bạn cố gắng nỗ lực, bạn có thể không tìm ra mọi thứ và có một điều gì đó thực sự hóc búa, và cứ thế, nhưng tri thức của bạn sẽ được bồi đắp, kĩ năng của bạn sẽ tăng lên, năng lực của bạn sẽ tăng lên, và kết quả là, sự tự tin của bạn sẽ lớn dần. Nhưng vấn đề nền tảng là, liệu tôi đã cố gắng nỗ lực, không phải là, liệu tôi có thành công trong nhiệm vụ cụ thể này hay không,

Q: Cảm ơn.

O.G: Câu hỏi cuối. Chúng ta sẽ có khoảng thời gian hỏi - đáp sau đó, vậy nên, tôi hy vọng các bạn sẽ xuất hiện tiếp sau. Mời bạn.

Q: Câu hỏi này, cũng là về một nhân vật. Tôi nhớ một đoạn trong quyển Atlas Shrugged, trong đó, một trong những tên lừa đảo, tôi nhớ là Eugene Lawson, ông ta đứng trước lập luận rằng nếu gánh nặng trở nên quá tải, nếu thuế quá cao và luật lệ quá hà khắc, thì những người như Hank Reardon sẽ không làm việc nữa, rằng người khổng lồ sẽ thờ ơ; và Lawson trả lời “điều đó sẽ không xảy ra, những người này cũng giống như chúng ta, họ sẽ luôn luôn hiệu quả”; và tôi nghĩ rằng, khỉ thật, ông ta đúng, những người này sẽ không thay đổi dù bất cứ gì xảy ra. Ý tôi là, trong Atlas Shrugged, họ tìm thấy một nơi ẩn náu, nơi họ sẽ luôn hiệu quả mà không gặp bất kỳ kìm hãm nào, nhưng chúng ta không có nơi ẩn náu, và nếu chúng ta bị cưỡng ép làm việc dưới những ràng buộc này, một lúc nào đấy người khổng lồ sẽ bị khụy xuống. Bạn nghĩ gì về điều này? Tôi cho là, về cơ bản, bạn có một nhân vật và bạn phải trung thực với điều này, nó hạn chế một cách khắt khe những lựa chọn bạn có thể thực hiện, bạn không thể trở thành một kẻ cướp bóc, và một cướp bóc không thể trở thành người khổng lồ.

O.G: Vâng, tôi thực sự nghĩ nhân vật của bạn...nhân vật mà bạn định hình, nhân vật bạn định hình qua các lựa chọn của bạn, quyết định của bạn, hành động và phán xét của bạn trong cuộc sống, sau đó đến, mẫu người bạn trở thành, rồi, nó ảnh hưởng đến những những lựa chọn bạn đối diện trong cuộc sống. Ý tôi là, tôi nghĩ rằng, tôi hy vọng tất cả mọi người trong khán phòng này, lựa chọn như là “tôi sẽ ám sát thằng em kế của mình, tôi ghét nó”, thì đấy không là lựa chọn bạn đối diện, theo như nhân vật của bạn, v.v, điều đó không phải là một triển vọng, rất nhiều thứ gợi mở với bạn, nhưng đó không phải là thứ gợi mở cho bạn. Nếu bạn đưa ra những lựa chọn tồi tệ, năm này tháng nọ, sau đó bạn có thể, 2 năm kể từ bây giờ, bạn có thể trở thành kẻ...sát nhân, ám sát người vô tội nào đó. Nhưng, trong ngữ cảnh đó, nhân vật bạn nói đến, vâng, nó có những ảnh hưởng đến các lựa chọn bạn đối mặt, nhưng vấn đề trong Atlas là, nó có liên quan, về mặt tư duy, về những gì họ...điểm cốt yếu trong Atlas là, họ trở thành con tin bởi những gì họ yêu; sự thật là những người này yêu xây dựng, sáng tạo, đổi mới, và trở thành những nhà kinh doanh, như nhóm tham gia hội thảo có nói vào hôm qua, sự thật là họ yêu điều này, thậm chí nếu vắt kiệt sữa và rút máu họ, họ vẫn sẽ làm những gì đang làm bởi họ quá yêu chúng; và điểm cốt yếu trong Atlas là, bạn nên từ bỏ điều này, hay ít nhất là chiến đấu với nó nhân danh tình yêu của mình. Vậy nên, quan điểm của bà ấy trong Atlas là, theo nhiều cách, tiểu thuyết hóa, gợi mở của bà ấy là...bài học mà bạn nên đón nhận từ quyển sách là, không phải là về cuộc đình công, tìm kiếm một thung lũng (cho những ai đã đọc quyển sách này, nó là về cuộc đình công, những con người chạy trốn, và v.v). Nó không phải là những điều đó, theo nghĩa đen, mà là thực hiện những điều đó trong sự sáng suốt. Nó thực sự kết nối với những gì chúng ta đang bàn ở đây, về khía cạnh, bà ấy đòi hỏi bạn phải dám thách thức và dám tư duy lại các ý tưởng và để thấu hiểu; một phần bà ấy muốn ở những nhà kinh doanh, những doanh nhân, phải thấu hiểu. Bạn đang bị trở thành con tin bởi tình yêu của bạn với sự hiệu quả, bởi những người mà họ biết bạn yêu điều đó quá đỗi, họ sẽ cản trở bạn, họ cố gắng nhỏ máu bạn, là những kí sinh ăn mòn con người bạn, và họ sẽ tiếp tục làm vậy bởi vì bạn yêu điều đó quá nhiều. Bạn nên yêu điều đó nhiều, nhưng bạn hãy chống lại những con người này, và bạn nên đấu tranh với họ trong sự sáng suốt và bạn nên đấu tranh với họ một cách đạo đức, không phải tiếp tục đình công, nhưng bạn nên hiểu rằng đây là sự năng động trong công việc, và nó cũng liên quan đến những gì bạn đề cập đến trong vấn đề này. Q: Cảm ơn. Cảm ơn đã theo dõi. Hãy nhấn nút theo dõi và đặt chuông báo để không bao giờ bỏ lỡ video nhé (Nhạc).

Nguồn: https://www.youtube.com/watch?v=aaQQYQQBKqQ