[VIDEO] Thực tại và con người

Gloria: Chào mừng quý vị! Trong tập trước, chúng ta có đặt câu hỏi ‘tại sao triết học lại quan trọng?’ và ‘làm cách nào bạn có thể phát hiện liệu triết lý của bạn có đúng hay không?’ và với điều đó, một trong những câu hỏi cơ bản là “Thực tại là gì? Chúng ta có thể chắc chắn rằng có một thực tại như vậy không?”. Và vì điều đó, tôi có mặt ở đây hôm nay với Onkar Ghate và Harry Binswanger từ Viện Ayn Rand để thảo luận xem liệu có một thực tại như thế hay không. Cảm ơn hai ông rất nhiều vì có mặt với chúng tôi. Onkar, ông có nghĩ thực tại là có thật không? Có một thực tại khách quan độc lập với tâm trí của chúng ta không?

Onkar: Vâng, có một thực tại. Đó là thực tại mà tất cả chúng ta nhìn thấy xung quanh mình và chúng ta phải đối mặt; nhưng có rất nhiều quan điểm cho rằng "Không có". Còn theo tôi, câu trả lời chính xác là “Có”; nhưng có quan điểm khác..., ví dụ như tôn giáo, hầu hết các tôn giáo sẽ nói rằng "Không, những gì có thực là tâm trí hay ý thức của Thượng đế và điều đó kiểm soát thực tại. Thực tại được điều chỉnh theo ý muốn của điều đó”. Và, không có thực tại thực sự, tất cả bị thao túng, có thể có phép lạ, bạn phải cầu nguyện cho ý thức này để cho nó biết phải làm gì, tổ chức thế giới như thế nào, ban cho bạn ân huệ, trừng phạt kẻ thù của bạn, v.v. Và kiểu quan điểm đó cho rằng "Không, thực tại không có thật. Có thể là tất cả các kiểu thao túng như vậy”.

Gloria: Giờ, nếu ông nói rằng có một thực tại như thế, thì một số người có thể không đồng tình: “Được thôi, nhưng đó là ý kiến của Onkar”. Ông sẽ trả lời điều đó như thế nào? Hơn nữa, có ý kiến cho rằng nói ‘có một thực tại’ cũng có thể là một ý kiến và có lẽ không phải vậy?

Harry: Không phải vậy?

Gloria: Vâng

Harry: Không phải vậy, không phải vậy trong thực tại?

Gloria: Vâng? - Harry Vậy, bạn thấy đó, bằng cách đặt câu hỏi như thế, bạn cho rằng có một thực tại, bạn cho rằng có một thực tại... nếu tôi nói “Ý kiến của Onkar chỉ là ý kiến của anh ấy, và nó không phải là thực tại”, rồi tôi nói rằng “Có một thực tại và tôi đang kết nối nó” và tôi vui vẻ cho rằng ý kiến của Onkar không đúng, nhưng...

Gloria: Và ta đang đi một vòng luẩn quẩn không bao giờ kết thúc.

Harry Đúng vậy, nếu bạn phủ nhận sự tồn tại của sự tồn tại; phương châm của Ayn Rand là “sự tồn tại hiện hữu”. Nếu bạn phủ nhận, nếu bạn nói "Không, không có bất kỳ sự tồn tại nào.", thì bạn không chỉ vừa phủ nhận tuyên bố mà bạn vừa đưa ra, bạn còn đang nói rằng ‘đây là sự thật về thế giới: Không có thế giới nào cả’. Nếu bạn nói rằng ‘chúng ta đang bị mắc kẹt trong tâm trí của bản thân, chúng ta không thể bước ra thế giới’, thì bạn đang nói rằng đây là sự thật mà tôi đã tiếp cận về thế giới: có tâm trí của tôi và có một thế giới và chúng không thể giao tiếp với nhau. Vì vậy, bất cứ điều gì bạn nói, bạn đều đang khẳng định đó là sự thật về thế giới, bạn không thể thoát ra. Aristotle nói rằng có một cách để thoát khỏi tiên đề, tiên đề về sự tồn tại: “Ngậm miệng lại và đừng nói gì và hãy giống như cỏ cây”; thế thì bạn không hề mâu thuẫn với sự thật rằng tâm trí của bạn đang hướng đến thực tại. Còn bất cứ thứ gì khác thì... [Harry thể hiện ngôn ngữ cơ thể nhún vai, biểu thị sự không quan tâm]

Gloria: Đồng ý, nhưng chúng ta tiếp nhận ý tưởng từ Plato rằng có một thế giới thực khác với thế giới này. Plato là người đầu tiên, phải không? Plato cho rằng có một thế giới lý tưởng, nơi thực tại thực sự hiện hữu và đây chỉ là những chiếc bóng1", phải không, thuyết cái hang của Plato. Nhưng điều đó đã miêu tả rằng có một thực tại ngoài kia, ngoài thế giới này. Giờ đây, cũng có một ý kiến khác đó là "Chúng ta sống trong tâm trí của chúng ta, nhưng điều đó không liên quan gì đến thực tại." Tại sao lại có sự khác nhau trong hai cách phủ nhận sai lầm đối với thực tại này?

Onkar: Tôi sẽ nói về ý đầu tiên, quan điểm của Plato: Có một thế giới siêu-thực tồn tại phía trên thực tại này”, và Ki-tô giáo tiếp nhận điều này từ Plato cho toàn bộ cách nhìn như vậy về thế giới. Và một trong những điều quan trọng Ayn Rand thực sự nhấn mạnh là “Chúng không cung cấp cho bạn bất kỳ đặc điểm tích cực nào về những gì người ta cho là có ở thế giới khác này”, tất cả những điều này là một loạt các phủ định: Nó không phải là vật chất; Nó không ở trong không gian; Nó không ở trong thời gian; Nó không phụ thuộc vào nhân quả2 . Và nếu bạn lướt qua toàn bộ danh sách, nó chỉ là: không phải cái này, không phải cái kia, không phải cái nọ. Đó là một con số không.

Gloria: Đúng vậy

Onkar: Đó không là gì cả. Vì vậy, không có cái gì vượt lên trên bản chất siêu việt đó, vượt lên trên thực tại, sự tồn tại..., rằng mọi vật có bản chất, rằng với tư cách là kết quả của bản chất của chúng, chúng làm những gì chúng làm. Vì vậy, có nhân và quả. Rằng bạn không thể vượt ra ngoài điều đó. Và khi người ta cố gắng làm vậy, tất cả những gì họ nói là “Không phải thế này, không phải thế kia, không phải thế nọ”. Họ không bao giờ có thể cung cấp cho bạn bất kỳ đặc điểm tích cực nào về thế giới khác theo giả định của họ.

Harry: Hãy để tôi giải thích ý thứ hai

Harry: Ý này thực ra là của Descartes. Nếu thuyết đầu tiên là về hai thế giới siêu hình học của Plato, thì Descartes nói rằng “Tôi biết tôi có tâm trí. Tôi biết tôi tỉnh thức. Tôi biết tôi ở đây. Tôi tư duy, nên tôi tồn tại. Tôi biết tôi là một thực thể có tư duy, có chất vấn nhưng tôi không biết liệu thế giới có tồn tại ngoài kia không. Có thể tất cả chỉ là ảo ảnh. Có thể tất cả chỉ là giấc mơ.”. Nhưng... Ayn Rand đã chỉ ra một cách sáng suốt rằng ý thức, không nhận thức được gì ngoài bản thân nó, là một cụm từ mâu thuẫn, nghĩa là “Làm sao bạn có ý tưởng về tâm trí mình, ngoại trừ những điều đối lập với thế giới?”. Câu nói “mọi vật tồn tại chỉ trong tâm trí tôi chứ không phải trong thực tại” sẽ trở nên vô nghĩa nếu không có một thực tại nào đó. Nếu tâm trí bạn không thể chạm đến thực tại và so sánh “Ồ, có những thứ như giấc mơ, nó trong tâm trí tôi, rồi tôi nhận thức tỉnh thức về thế giới và chúng khác nhau”.

Gloria: Đúng vậy

Harry: Cho nên, nếu mọi thứ..., theo tôi, nếu mọi thứ “ở bên trong”, vũ trụ ở bên trong, vậy thì “ở bên trong” nghĩa là gì? Vậy, mọi thứ trong tâm trí phá hủy khái niệm về tâm trí. Bạn không thể đâu... Đó là một phát ngôn rời rạc.

Gloria: Vậy, với tôi có vẻ như là khi chúng ta thực sự phân tích hai cách sai lầm trong việc từ chối thực tại, chúng ta đi đến kết luận rằng hai cách sai lầm này đều phái sinh từ cùng một thực tại, hoặc là từ chối những điều mà ta thấy trong thực tại, hoặc nghĩ rằng tâm trí là một phần nhỏ của thực tại, rằng nó không liên quan đến phần còn lại của thực tại đó.

Harry: Có một nguyên tắc trước cái Ayn Rand gọi là “sự tái khẳng định thông qua phủ nhận”, và đó là, làm thế nào bạn biết mình đang xử lý một tiên đề? Tôi nghĩ những gì bạn sắp nghe là ‘bạn không thể phủ nhận’. Bạn không thể phủ nhận thực tại một cách nhất quán. Bạn không thể nói “Tôi không chấp nhận thực tại. Tôi không biết liệu tôi có biết thực tại không. Không có thực tại nào cả. Có hai thực tại và cái thực tại chúng ta nhận biết thì kém hơn thực tại khác mà chúng ta không nhận biết được.”. Bạn không thể nói bất kỳ điều nào trong số những ý đó mà không cần có một thực tại trong việc thực hiện phát ngôn đó.

Gloria: Đúng vậy

Harry: Bạn nói đúng. Bạn phải bắt đầu như một đứa trẻ. Bạn biết đó, chúng ta bắt đầu bằng việc nhận biết thế giới và cuối cùng thì chúng ta trở nên tinh tế, chúng ta biết phân biệt sự khác nhau giữa sai lầm và đúng đắn ở một độ tuổi nhất định, và sau đó chúng ta hỏi một câu ngớ ngẩn “Tất cả đều là sai lầm sao?”. Nhưng như vậy thì vô nghĩa. Không thể hoàn toàn như vậy được. Bạn không thể thoát khỏi ý niệm “Có một điều gì đó và tôi biết nó”. Không thể thoát khỏi những tiền đề đó.

Gloria: Được rồi, hãy xác định rằng không có một thực tại nào khác mà có một thực tại này thôi: thực tại mà trí óc của chúng ta có thể nhận biết được thông qua các giác quan, thị giác, khứu giác, xúc giác, giao tiếp, v.v. Nhưng ví dụ, như chúng ta biết là con người được sinh ra có đôi mắt, nhưng cách chúng ta cảm nhận ánh sáng và màu sắc khác với các loài động vật khác, nên điều đó có thể khó xử lý hoặc thậm chí mùi hương hoặc âm thanh mà chúng ta không cảm nhận được nhưng các loài động vật khác thì có, vì vậy, điều đó có thể khó nói rằng “Có một thực tại khách quan nhưng loài người vẫn không thể tiếp thu được vì các giác quan của chúng ta không phát triển về mặt sinh học, chẳng hạn, để nhìn thấy tia X quang hoặc tia UV hoặc khí CO2 trên trái đất.” Vì vậy, có một thực tại và một sự thật như nhau cho tất cả mọi người không? Giống như anh có thể nói rằng thực tại của một người mù màu cũng giống như thực tại của một người nhận biết được mọi màu sắc?

Onkar: Tôi sẽ nói về một khía cạnh của vấn đề đó. Bạn đã nêu ra một loạt các cách mà chúng ta nhận biết về thực tại. Và bạn nói về giác quan; bạn có thể thấy, bạn có thể nghe, nhưng bạn bỏ lỡ yếu tố về con người đó là “Chúng ta có trí óc để mà có thể lập luận về thực tại”. Nên tôi không cho là đúng khi bạn nói ‘thực tại nằm ngoài tâm trí và sự thật tồn tại khác biệt’, đó không phải là điều bạn có thể cảm nhận được qua giác quan theo nghĩa đen. Có tất cả các kiểu logic, lý luận, toàn bộ năng lực, rằng chúng ta có khái niệm trừu tượng để có thể suy luận, rút ra nguyên tắc. Nên thực tế là chúng ta không thể thấy một chuỗi các dải điện từ nào đó, tuy nhiên, không có nghĩa là chúng ta không có cách phát hiện nó. Có điều ta phải sử dụng nhiều lập luận, tư duy, học thuyết, và do vậy mà chúng ta làm được, các loài động vật thì không. Cho nên, nếu bạn nói một vài loài vật cụ thể nào đó, thì nó không thể nhìn thấy cái này, cái kia v.v.; đối với con người, tâm trí mở ra cả vũ trụ mà chúng ta có thể suy ra các mối liên hệ nhân quả, rốt cuộc, nó phải trở lại với những thứ chúng ta có thể nhìn thấy và nhận biết được. Và khi bạn nghĩ về những gì các nhà khoa học làm trong các thí nghiệm, v.v, ta luôn đưa nó trở lại những gì chúng ta có thể nhận biết và phát hiện được, nhưng nó mở ra cả thế giới, điều đó không phải vậy ở động vật. Vì vậy, có một bối cảnh rất khác khi chúng ta nói về thực thể người.

Harry: Nhưng trước đó.... Đó là một câu trả lời tuyệt vời, nhưng trước đó, thì lập luận này là vì chúng ta không biết tất cả mọi thứ, nên chúng ta không biết bất kì điều gì cả, phải không?

Gloria: Uh, huh?

Harry: Vì chúng ta không thể thấy phần nào đó của dải điện từ, nên chúng ta không nhìn thấy những gì chúng ta nhìn thấy, nhưng điều đó thật điên rồ và không ai nói như vậy về con chó cả, đúng không?

Harry: Không, không ai nói "Loài chó không thể ngửi mọi thứ hoặc loài chó không thể nghe những âm thanh nhỏ hơn vân vân và v.v hoặc loài chó có thể không có thị lực màu sắc tốt như chúng ta”, (thực sự tôi không nghĩ rằng chúng có thể) “nên, trí óc của loài chó không đủ năng lực; loài chó không thể nhận biết thực tại...” Không ai có thể nghĩ như vậy về một con chó, thì tại sao họ nói điều đó về con người? Chúng tôi nhận thấy câu trả lời chung cho câu hỏi của bạn, một mô tả của sự công kích thuộc về chủ nghĩa hoài nghi đối với các giác quan, là chúng ta nhận biết thực tại theo dạng thức, chúng ta không nhận biết thực tại theo bất kì cách nào. Chúng ta cảm nhận nhiệt như một cảm giác rõ ràng. Đó là sự rung động của các phân tử nhưng chúng ta cảm nhận nó như một âm thanh, một cảm giác nhất định. Chúng ta nghe thấy những rung động của không khí qua đôi tai theo một dạng thức nhất định, và chúng ta nhìn thấy những dao động phổ điện từ trong một phạm vi nhất định dưới dạng màu sắc và hình dạng. Và tất cả những cách thức đó đều có cơ sở. Bây giờ, bạn biết đó, một con dơi nhìn thấy thông qua định vị bằng tiếng vang. Nó phát ra những tiếng kêu siêu âm cường độ cao và những gì trả lại nó như radar mà nó sử dụng để hình thành một hình ảnh của sự vật, vì vậy, nó nhìn thấy qua âm thanh.

Gloria: Vâng

Harry: Điều này cũng hợp lý

Gloria: Tất nhiên rồi

Harry: Vì vậy, mọi dạng thức nhận thức về thực tại đều có giá trị. Thực tế là có các dạng thức khác nhau do các cơ quan cảm giác khác nhau không hề đe dọa tính đúng đắn của các cơ quan cảm giác mà một sinh vật nhất định nào đó có. Vì vậy, một mặt, họ nói "Chúng tôi không biết mọi thứ nên chúng tôi không biết gì cả". Và mặt khác, Ayn Rand thực ra mô tả lập luận này là: "Chúng ta mù vì chúng ta có đôi mắt và chúng ta điếc vì chúng ta có đôi tai." Rõ ràng, đây là những phương tiện nhận thức về thực tại, không phải là rào cản đối với nhận thức thực tại.

Gloria: Nhưng Onkar, ông đã chỉ ra rằng đó không chỉ là về giác quan mà còn là năng lực lập luận. Tuy nhiên, lập luận là một sự lựa chọn, thậm chí không lập luận cũng là một quyết định. Vậy, chúng ta có thể nói rằng có một thực tại và một sự thật cho tất cả mọi người không nếu xét về việc không phải tất cả mọi người sống trên trái đất này đều sẵn sàng nỗ lực lập luận một cách có ý thức? Sao điều đó không tạo ra sự khác nhau về thực tại đối với những người thực sự nỗ lực suy luận và kết hợp các giác quan cũng như lý trí của họ để hiểu thực tại so với những người có thể cảm nhận được quan điểm hoặc thính giác của họ, nhưng họ không bao giờ sử dụng lý trí để lĩnh hội thực tại. Không phải điều đó tạo ra sự thật rằng không có một thực tại và một sự thật cho tất cả mọi người sao?

Onkar: Theo tôi, có sự khác nhau như bạn đề cập, nhưng tôi không nghĩ là đó là sự khác nhau giữa ‘người-tư-duy có một sự thật’ so với ‘người-không-tư-duy có một sự thật khác’, mà đúng hơn là giữa người không tư duy và người chọn không tư duy, họ không lĩnh hội tri thức. Họ thậm chí không biết.

Gloria: Nhưng thế thì, đó cũng là một thực tại. Sự thiếu hiểu biết có thể là một thực tại. Không phải vậy sao?

Onkar: Tôi nghĩ sẽ là sự lập lờ khi nói đó không phải là thực tại dành cho họ. Thực tại là họ chỉ thiếu hiểu biết về mọi thứ hoặc họ có quan điểm sai lệch và lỗi lầm vì họ phải hình thành kết luận nào đó mà họ không làm điều này bằng cách tư duy và bằng việc vận dụng logic, rồi có thể họ viết lại thực tại3 , họ làm việc đó theo xúc cảm hơn vân vân... Tôi nghĩ họ đã tiếp cận tất cả các kiểu kết luận sai lầm về bản chất thế giới nhưng đồng thời, bạn có thể nói là “Thực tại của họ là họ phản chiếu sự thiếu hiểu biết và sai lầm”, nhưng đó là lối nói mập mờ. Không có gì khác nhau. Họ không sống trong một thực tại khác; mà chỉ là họ tự tách bản thân ra khỏi thực tại đang hiện hữu.

Harry: Đúng vậy, thuật ngữ “sự thật” có thể giúp phân biệt điều này. Có trạng thái và kết luận bên trong tâm trí bạn và vì vậy, có thể nói, những người thiếu hiểu biết sống trong thế giới tâm trí khác.

Gloria: Đúng vậy

Harry: Nhưng thế giới đó khác vì họ không biết một vài sự thật nhất định, ví dụ như một người phụ nữ có một người chồng ngoại tình, và cô ấy không biết việc đó. Nó không giống như “Mọi thứ trong thực tại của tôi đều ổn” nếu chúng là sự thật mà cô ấy không biết, và nếu cô ấy thực sự biết thì đó sẽ là sự khác biệt lớn, vậy nên ‘không biết’ không phải là niềm hạnh phúc. Đó là điều mà chúng ta đang nói đến.

Gloria: Vâng, nhưng có những người, ví dụ như những vị tổng thống ở Châu Mỹ La Tinh, khi bạn trình bày sự thật với họ, thì họ nói “tôi có các sự thật khác” và... - Gloria Đó là cách họ kết thúc việc trình bày

Harry: AOC4 nói như thế. Cô ấy nói ‘vâng, nó có thể không đúng nhưng nó hiệu quả’, bạn biết đấy, cô ấy nói về điều gì đó. Nhưng đó chỉ là chủ nghĩa chủ quan hiện đại. Đó là triết lý mà chúng ta đang tranh luận rằng nó vô nghĩa.

Gloria: Vâng, vậy, bây giờ, giả sử rằng “có một thực tại mà bạn có thể chọn nhận thức rằng thực tại đó tồn tại hoặc không biết rằng thực tại đó có tồn tại nhưng có một thực tại. Bây giờ, nói về vấn đề ai kiểm soát? Môi trường sống, thiên nhiên, Đấng tối cao hoặc bạn, kiểu như mức độ mọi thứ có trong thực tại của mình? Khía cạnh nào kiểm soát phần còn lại?

Harry: Chà, đó là điều bạn phải rất cẩn thận và bạn phải xác định những gì bạn có thể kiểm soát và chịu trách nhiệm và thực hiện việc kiểm soát mà bạn có thể. Và đối với những điều bạn không thể thay đổi, bạn không thể kiểm soát, thì bạn phải chấp nhận chúng và không chiến đấu với chúng. Về cơ bản, điều bạn có thể kiểm soát..., khi Ayn Rand trả lời rằng, đây thực sự là điều đưa tôi đến với Triết học và triết học của bà ấy, là “bạn kiểm soát tâm trí của mình”. Bạn kiểm soát việc bạn tư duy hay trôi trong sương mù; bởi vì... nếu bạn không tư duy thì cũng không có sự yên lặng trong tâm trí: có những cuộc trò chuyện diễn ra liên tục nhưng nó không được hướng dẫn, nó không được chỉ hướng. Vì vậy, để thực hiện khả năng kiểm soát thực sự của bạn đối với cuộc sống của bản thân trong phạm vi mà bạn có, là hướng các hoạt động tâm trí đến những thứ chủ thể, tư duy phản biện sử dụng logic, thay vì, bạn biết đó, chỉ những suy nghĩ trực tiếp xuất hiện hoặc ai đó nói với bạn điều gì đó và bạn “ờ, à, đúng rồi, vâng, vâng...”. Rồi bạn không phán xét và bạn đi theo dòng chảy như vậy, đó là từ bỏ sự kiểm soát của chính mình, không thực sự sống. Bạn không thực sự sống nếu bạn đang làm vậy. Sự lựa chọn để sống là sự lựa chọn để khơi dậy tâm trí của bạn, và điều đó mang lại cho bạn khả năng kiểm soát to lớn bởi vì tâm trí điều khiển hành động của bạn.

Gloria: Đúng rồi. Chúng ta không kiểm soát thời tiết. Chúng ta không kiểm soát những gì người khác làm. Chúng ta không kiểm soát những gì người khác nghĩ.

Harry: Nhận ra rằng bạn không kiểm soát người khác là rất quan trọng.

Gloria: Chính xác. Ông biết đấy, bởi vì có những người nghĩ rằng nếu họ cầu nguyện đủ cho người anh em nghiện ma túy của mình, thì anh ta sẽ thay đổi một cách kỳ diệu. Một số người thực sự tin rằng những gì trong tầm kiểm soát của họ là hành động của người khác, suy nghĩ của người khác. Họ thậm chí còn nghĩ rằng thiên tai là cách các thực thể siêu nhiên kiểm soát con người, vì vậy, cuối cùng có rất nhiều sự nhầm lẫn về những gì chúng ta có thể kiểm soát và những gì chúng ta không thể kiểm soát.

Harry: Đúng vậy, nó không phải là không hoàn toàn hiển nhiên trong các mối quan hệ xã hội, giống như cha mẹ nghĩ một cách tự nhiên rằng họ có thể kiểm soát con cái của mình nhưng họ thực sự không thể. Họ phải... Họ có thể cung cấp thông tin đầu vào cho đứa trẻ, nhưng đứa trẻ phải tự lựa chọn cho chính mình. Và trong quan hệ đôi lứa, bạn không thể kiểm soát những gì đối tác của bạn làm. Bạn biết đấy, bạn phải biết ranh giới của mình ở đâu để nói và kiểm soát những gì bạn kiểm soát - suy nghĩ của chính bạn. Hãy để người khác kiểm soát suy nghĩ của họ!

Onkar: Vậy, ở đây chúng ta đang nói đến quan điểm về bản chất của thực tại. Và chúng ta đang nói về quan điểm của chủ nghĩa khách quan rằng bạn có quyền lựa chọn cơ bản và do đó, bạn có thể kiểm soát cuộc sống của mình, đối với cuộc sống của chính mình. Nếu bạn hỏi tại sao mọi người lại nhầm lẫn về điều này và một số ví dụ khác mà bạn đưa ra về những người đang cầu nguyện, tôi nghĩ rằng hiện nay có hai quan điểm siêu hình chi phối, điều đó đẩy sang một hướng khác: Một là, loại chủ nghĩa siêu nhiên rằng có một thực thể nào đó khác, ý tôi là Đấng tối cao - ở một dạng thức nào đó mà vị này được thể hiện theo những cách hơi khác nhau trong các tôn giáo khác nhau – là người đang kiểm soát. Nên, bạn không kiểm soát được. Vị này đã thiết lập một kế hoạch mà bạn phải tuân theo nó. Bạn thực sự không thể làm theo nó, vì vậy, bạn cần những lời cầu nguyện của Đấng tối cao và lời cầu nguyện thì thái độ là tôi phải cầu xin những ân huệ từ vị đang nắm quyền kiểm soát này. Tôi thực sự không kiểm soát được; tôi phải phục tùng, phải phục tùng. Và nếu vị ấy ra lệnh cho tôi, hãy tuân lệnh. Đó là cách mà điều đó kiểm soát cuộc sống của bạn, nhưng là quan điểm mà tôi nghĩ ngày nay đang chiếm ưu thế trong thế giới thế tục.

Gloria: Đúng vậy

Onkar: Đó là chủ nghĩa duy vật và đó là một hình thức của thuyết tất định. Ý tôi là nó thực sự dẫn đến sự xác định rằng những gì đang kiểm soát là các yếu tố tiền đề. Nó không phải là một thực thể nào đó ở một chiều kích nào đó khác trong tầm kiểm soát; đó là quá khứ kiểm soát cuộc sống của bạn và nó sẽ được lưu giữ như bản chất hoặc sự nuôi dưỡng hoặc một sự kết hợp nào đó và bạn đã nêu ra ví dụ về suy nghĩ của cha mẹ, “nếu tôi có thể thay đổi gen của đứa trẻ một chút và môi trường sống của bé, tôi có thể khiến đứa bé làm những gì tôi muốn nó làm bởi vì tôi đã thiết lập các yếu tố tiền đề, và bây giờ, chắc chắn đây là những gì đứa bé đó sẽ làm”. Và điều đó bỏ qua sự thật rằng mọi người có quyền lựa chọn, vì vậy, cả hai quan điểm đó, mà theo tôi là hai quan điểm siêu hình thống trị, đều tước bỏ sức mạnh cá nhân bởi vì họ nói rằng “bạn không có quyền kiểm soát được lựa chọn cơ bản đối với những gì bạn làm”.

Gloria: Nhưng đó là điều dành cho tôn giáo, nó hoàn toàn mâu thuẫn, ví dụ, khi một đứa trẻ mắc bệnh ung thư nếu được chữa khỏi “Ôi, cảm ơn Thương đế. Đứa trẻ đã khỏi bệnh”, nhưng nếu đứa trẻ chết thì giống như "Không, Thượng đế muốn đứa bé ở bên", vì vậy, bất kể kết quả ra sao, luôn có một kế hoạch siêu nhiên nào đó mà Đấng tối cao luôn chiến thắng, kể cả khi đứa trẻ sống hay đứa trẻ chết. Bây giờ, trên tiền đề đó, cũng có khái niệm về ý chí tự do; vì vậy, khi có sai sót xảy ra, bạn là người phạm sai lầm và bạn đã sử dụng ý chí tự do của mình để đi ngược lại kế hoạch của Đấng tối cao, nhưng nếu bạn hành động đúng thì bạn đang làm theo kế hoạch. Vì vậy, nó kiểu như: khi bạn thực sự suy nghĩ về quan điểm tôn giáo đó, nó cũng mâu thuẫn. Và trong quan điểm thế tục, kiểu như “Được rồi, vâng. Có nuôi dưỡng và nuôi dưỡng quan trọng hơn quyết định của chính bạn”. Vì vậy, nếu bạn sinh ra là một phụ nữ ở Trung Đông theo đạo Hồi, thì bạn biết đấy, cơ hội trở thành một người nào đó trên thế giới sẽ giảm đi nhưng rồi bạn tìm thấy những phụ nữ hoặc những cô gái như Malala5 , đã phá vỡ quy tắc đó. Vậy, bạn luôn luôn thấy rằng hai quan điểm đó, những quan điểm mà bạn không kiểm soát được cuộc sống của mình, trong cùng một thực tại, luôn bị cho là sai lầm, nhưng mọi người vẫn tuân theo chúng. Tại sao rất khó cho mọi người hiểu rằng điều duy nhất họ có thể kiểm soát là suy nghĩ và hành động của chính họ?

Harry: Trước hết, đó là một góc nhìn mới. Nó không tồn tại vào khoảng trước năm 1957; nó chưa bao giờ được nêu ra. Trước Ayn Rand, không ai từng tuyên bố rằng lựa chọn cơ bản của bạn là sử dụng trí óc để suy nghĩ hợp lý hoặc không, đó là một ý. Một điều nữa là nếu bạn lựa chọn sai, nếu bạn chọn trở nên thụ động, nó không giống như bạn chọn nó một cách có ý thức, nhưng nếu bạn cứ thả mình và trôi theo dòng chảy, bạn sẽ cảm thấy nhiều năm sau, bạn không có lựa chọn nào khác, bạn không bao giờ thực hiện được lựa chọn để điều khiển tâm trí của riêng bạn. Việc này không quen thuộc với bạn và bạn sẽ nói “Vâng, tất nhiên tôi tin những gì tôi tin vì văn hóa hoặc gen của tôi” bởi vì bạn thậm chí lạ lẫm với khả năng khác.

Gloria: Vì vậy, làm thế nào một người có thể kiểm soát cuộc sống và tương lai của mình, hiểu rằng những điều này giống như những cách chủ yếu để nhận biết hoặc thậm chí phủ nhận thực tại

Onkar: Một trong những ý mà Harry nêu ra, là một phần khiến anh ấy ấn tượng về Ayn Rand khi lần đầu tiên đọc sách của bà ấy, và điều đó cũng gây ấn tượng với tôi, bà ấy nói rằng bạn có quyền lựa chọn và đó là sức mạnh khiến tâm trí bạn chuyển động, gắn liền với tâm trí, bắt đầu tư duy, bắt đầu vật lộn với mọi thứ. Thậm chí nếu bạn không nhận được câu trả lời ngay lập tức, thì bạn vẫn có sức mạnh này và điều này kiểm soát việc không ai có thể nói "Đừng tư duy!". Điều duy nhất họ có thể làm là đánh vào đầu bạn, giống như lấy một cây gậy đập vào đầu để ngăn bạn tư duy. Nhưng nếu họ không làm như vậy, nếu họ không dùng vũ lực, thì bạn có thể tư duy bất kể môi trường xã hội của bạn là gì, như cha mẹ bạn không tốt, trường học bạn tồi tệ hoặc buồn tẻ. Bạn có thể chịu trách nhiệm về tâm trí và về ý tưởng của bạn và cuối cùng là về cuộc sống của bạn, và đó là một quan điểm vô cùng mạnh mẽ rằng bạn có quyền kiểm soát này.

Gloria: Đó là câu nói nổi tiếng của bà ấy “Vấn đề không phải là ai sẽ cho phép tôi mà là ai sẽ ngăn tôi.”.

Harry: Vâng chính xác. Vâng, tôi nghĩ để bắt đầu... câu hỏi thực tế rằng "Làm cách nào để tôi kiểm soát?" chính là bắt đầu đặt câu hỏi về tất cả các học thuyết đạo đức mà bạn đã bị làm cho khổ sở. Bạn biết đó, bắt đầu đặt câu hỏi: ‘Tôi có thực sự phải làm những điều mà mọi người nói tôi phải làm không?’ hoặc ‘Tôi có thực sự phải chăm sóc người em họ bị bệnh của mình không? Tôi có thực sự phải ở lại thị trấn mà tôi đang sống bây giờ không? Tại sao? Tại sao tôi phải làm như vậy? Tôi có phải đồng ý với mọi người xung quanh để không gây sóng gió không?’. Bạn biết đó, những điều mà mọi người được khuyên bảo... bởi vì câu trả lời là "Không, bạn không phải làm vậy." Bạn có thể tự xác định chính bạn. Bạn có thể tự tạo chính mình. Bạn chọn giá trị của riêng bạn để quyết định điều gì có ý nghĩa đối với bạn trong cuộc sống, đối với bạn, không phải bởi vì ai đó đã nói với bạn rằng đây là điều có ý nghĩa trong cuộc sống. Và còn có quyển sách “The Fountainhead” là nguồn cảm hứng tuyệt vời nhất. Đó là câu chuyện của hai người, chủ yếu là Howard Roark và Peter Keating. Một trong số họ là người tư duy độc lập còn người kia là kẻ tuân thủ và tác phẩm cho thấy những gì xảy ra với cả hai.

Gloria: Vậy, đó là những gì ông sẽ giới thiệu cho khán giả xem cuộc phỏng vấn này nếu họ muốn biết thêm, hãy đọc quyển The Fountainhead, còn gì khác không Onkar?

Onkar: Tôi sẽ đưa ra một cuốn tiểu thuyết khác là Atlas Shrugged và vai trò của toàn bộ câu chuyện đó là tầm quan trọng của ý chí tự do cùng kiểu kiểm soát mà bạn có thể kiểm soát tâm trí của mình và kết quả là kiểm soát đối với cuộc sống của chính bạn. Và tác phẩm cũng có những sự tương phản nếu bạn chỉ cần chú ý: Có anh em một nhà, Danny và Jim, những người có sự nuôi dạy rất giống nhau và có những con đường rất khác nhau. Và bạn thấy ở mức độ rất sâu rằng một người có cam kết với tư duy thực sự và đặt câu hỏi về mọi thứ, còn người kia phản đối loại nỗ lực đó. Và lúc nãy, bạn hỏi về các loại...à, văn hóa khác nhau. Có những nền văn hóa chú trọng nỗ lực và chú trọng tư duy, cũng có những nền văn hóa thì không. Và bạn có thể thấy điều đó ở từng cá thể người, và bạn thực sự hiểu được điều đó trong tác phẩm Atlas Shrugged, bạn có thể nắm bắt được sự thật rằng tri thức và giá trị cần tốn công sức hoặc bạn có thể chống lại sự thật rằng nó cần nỗ lực và công sức.

Harry: Bạn biết đấy, có một điều mà chúng ta cần nói ở đây về bối cảnh của ý chí tự do kiểm soát cuộc sống của bạn, và đó là vấn đề của cảm xúc. Tôi nghĩ ý này trong bộ phim Lawrence of Arabia6 , phim nói về thái độ thiên về định mệnh của người Ả Rập so với ý tưởng về ý chí tự do của người Anh. Và một trong những nhân vật nói rằng "Bạn có thể làm những gì bạn muốn làm, nhưng bạn không thể muốn những gì bạn muốn đòi hỏi" có nghĩa là nếu bạn muốn, nếu bạn có động lực để làm điều gì đó, bạn có thể cứ thực hiện nó, nhưng nếu bạn ước là bạn muốn làm X nhưng bạn không làm, thì bạn không thể thay đổi điều đó. Vậy động lực không nằm trong tầm kiểm soát của bạn. Nhưng cảm xúc đến từ việc phán-xét-giá-trị. Cảm xúc không phải do gen ban tặng. Chúng không được bạn bè đồng lứa hay cha mẹ gieo vào bạn. Cảm xúc đến từ những gì bạn nghĩ là thuận theo bạn hoặc chống lại bạn. Nó xuất phát từ một kết luận của tâm trí rằng bạn đã tự động hóa và lưu trữ trong tiềm thức của mình. Và bạn có thể thay đổi điều đó nếu bạn thay đổi niềm tin có ý thức của mình. Việc này không tự động xảy ra trong hầu hết các trường hợp mà cần có thời gian, nhưng bạn có thể muốn những gì bạn muốn đòi hỏi nếu bạn có lý do để muốn điều gì đó, mong muốn cần có nó. Bạn xem xét những lý do đó một cách trừu tượng và cụ thể và bạn sẽ bắt đầu muốn nó.

Gloria: Vậy là, The Fountainhead, Atlas Shrugged, một số gợi ý nào khác cho khán giả của chúng ta nếu họ muốn tiếp tục tìm hiểu không?

Harry: Vâng, có một bài luận tuyệt vời tên là “Nhân quả so với bổn phận”, trong tác phẩm ‘Triết học: Ai cần nó’, một bộ sưu tập các bài luận ngắn do Ayn Rand viết, được phổ biến rộng rãi trên Amazon và ở khắp mọi nơi. Trong đó, bà ấy bảo vệ quan điểm rằng bạn không có nghĩa vụ không-lựa-chọn nào, bạn không được sinh ra với bất kỳ nghĩa vụ nào được áp đặt cho bạn. Bạn có nghĩa vụ duy nhất đối với các giá trị của chính bản thân vì lợi ích thuộc về cuộc sống của riêng bạn. Đó là một bài luận rất khai phóng dành cho độc giả.

Gloria: Còn tác phẩm nào nữa không Onkar?

Onkar: Tôi sẽ một lần nữa gợi ý tác phẩm phi tiểu thuyết. Bà ấy có một bài luận mà chúng ta khởi đầu cuộc trò chuyện này về... phần giữa chừng về việc ‘những gì bạn kiểm soát được và những gì không’; và điều quan trọng là phải có hai phạm trù: những thứ bạn không thể thay đổi và những thứ bạn có thể. Bà ấy có một bài luận trong cuốn ‘Triết học: Ai cần nó’, bài luận này tên là “siêu hình so với nhân tạo7”. Và toàn bộ bài luận viết về cách phân biệt đúng đắn giữa ‘đây là những thứ tôi có thể thay đổi’, ‘đây là điều tôi có quyền kiểm soát’, ‘đây là điều tôi không hoặc chỉ kiểm soát gián tiếp’. Và cách bà ấy có tất cả các loại ví dụ rất thú vị về những việc mọi người sai lầm trong vấn đề này, rằng họ đã quá chú trọng vào tập quán cũ8 , rằng họ tự làm họ khổ sở vì những lỗi mắc phải mà không có lý do gì để nghĩ rằng bản thân có thể đã tránh được lỗi này. Và vì vậy, tôi nghĩ có đủ mọi cách mà bạn thực sự có thể hủy hoại cuộc sống của mình và người tốt nữa, vì họ không có những phân loại này như những phạm trù riêng biệt thực sự.

Gloria: Cảm ơn Harry và Onkar rất nhiều vì buổi nói chuyện khai sáng này. Và nếu bạn muốn nghe nhiều hơn, thì bạn biết đấy, hãy đọc những bài luận và sách này, tất cả đều có trong viện Ayn Rand. Và nếu bạn muốn theo dõi những buổi nói chuyện này thì hãy đăng ký kênh của viện Ayn Rand. Hẹn sớm gặp lại quý vị.

Nguồn: ReasonVN