Chính thể đại diện - Chương 19: Niên biểu tóm tắt về cuộc đời và tác phẩm của John Stuart Mill

Chính thể đại diện - Chương 19: Niên biểu tóm tắt về cuộc đời và tác phẩm của John Stuart Mill

1806:

John Stuart Mill chào đời ngày 20/05/1806 tại London. Cha ông, James Mill (1773-1836), một triết gia Scotland, đồng thời là sử gia và nhà kinh tế học, cho ông học tiếng Hy Lạp từ tuổi lên ba. Lên sáu tuổi, ông học tiếng Latin, toán và sử. Mười hai tuổi, ông học Logic học, Kinh tế học quốc dân, Siêu hình học và Logic học. Ông nổi tiếng là một “thần đồng”. Nhờ mối quan hệ thân thiết giữa cha ông và Jemery Bentham (1748-1832), cha đẻ của thuyết công lợi và thành viên của nhóm “Philosophical Radicals” (“Các nhà triết học cấp tiến”), J. S. Mill làm quen với thuyết công lợi và thuyết tự do cấp tiến của Bentham (về sau, ông là người cải tạo và phát triển thuyết công lợi).

1820:

Học tiếng Pháp và văn chương Pháp ở Pháp.

1821:

Học luật La Mã.

1822:

Tham gia “Utilitarian Society” (“Hội những người theo thuyết công lợi”).

1823:

Bắt đầu làm việc ở East India Company (“Công ty Đông Ấn”). Thăng tiến từ “Junior Clerk” lên làm trưởng “Examiner’s Officer” (1856).

1824-1828:

Tham gia viết báo.

1826:

Bị khủng hoảng tâm thần. Sau khi bình phục, ông đọc các tác phẩm của Wordsworth, Coleridge, Carlyle, Goethe, Auguste Comte và các nhà theo phái St. Simon, chịu ảnh hưởng mạnh của phái này.

1826-1829:

Thành viên lãnh đạo của câu lạc bộ thảo luận “Speculative Society”.

1828:

Công bố bài điểm sách Elemente of Logik của Wately.

1830:

Làm quen với Harriet Taylor. Cưới bà năm 1851. J. F. W. Herschel công bố công trình: Các suy nghĩ dẫn nhập vào việc nghiên cứu khoa học tự nhiên. Gợi hứng cho Mill phát triển phương pháp luận về quy nạp.

1831:

Trở lại công việc viết báo. Lần lượt công bố các bài viết quan trọng: “Tocqueville về nền dân trị Mỹ” (1835/1840). [Xem: Bản dịch của Phạm Toàn, NXB Tri thức, 2007]; “Văn minh” (1836); Bentham (1838) và Coleridge (1840).

1836:

Cha qua đời. Ông cũng lâm bệnh nặng.

1841:

Bắt đầu trao đổi thư từ với Auguste Comte (đến 1846). NXB từ chối in quyển Hệ thống Logic học của ông. William Whewhell công bố: Triết học về các khoa học quy nạp.

1843:

Mill công bố “Hệ thống Logic học” đã bị NXB từ chối.

1844:

Công bố Tập luận văn về một số vấn đề chưa được giải quyết của kinh tế chính trị học.

1848:

Công bố Các Nguyên lý của Kinh tế chính trị học.

1850:

Trong thời gian từ 1850-1858, Mill soạn hai luận văn: “Giới Tự nhiên” và “Sự ích lợi của tôn giáo”.

1852:

William Hamilton công bố: “Các cuộc thảo luận về triết học và văn học, về giáo dục và cải cách đại học”.

1855:

Alexander Bain công bố: “Giác quan và giác tính”. Herbert Spencer công bố: “Các Nguyên lý của Tâm lý học”.

1858:

Mill về nghỉ hưu sau khi Công ty Đông Ấn giải thể. Nhân chuyến đi thăm Pháp, vợ ông mất ở Avignon. Từ đó, Mill sống nửa năm ở London, nửa năm ở Avignon.

1859:

Công bố tác phẩm nổi tiếng: Bàn về Tự do [xem bản dịch của Nguyễn Văn Trọng, NXB Tri thức, 2005, tái bản nhiều lần].

1861:

Công bố tác phẩm Chính thể đại diện và luận văn về Thuyết công lợi.

1863:

Quyển Thuyết công lợi được in thành sách.

1865:

Công bố các nghiên cứu về triết học của Auguste Comte: “Auguste Comte và chủ nghĩa thực chứng”, và của William Hamilton: “Một khảo sát về triết học của Sir William Hamilton”. Được bầu vào Hạ viện Anh.

1867:

Giảng bài nhậm chức với tư cách là Viện trưởng Đại học St. Andrews.

1868:

Trong thời gian 1868-1870, Mill soạn luận văn “Thuyết duy thần luận”. Thất bại khi tái tranh cử vào Hạ viện Anh.

1869:

Công bố luận văn: “Sự áp bức phụ nữ”, trở thành một trong những người tiên phong bảo vệ nữ quyền. Ấn hành chung với A. Bain và G. Grote tác phẩm của cha ông (James Mill): “Nghiên cứu về các hiện tượng của ý thức con người”.

1873:

J. S. Mill mất ngày 03/05/1873 ở Avignon.

Nguyên tác: Representative government, John Stuart Mill.

Bản dịch: NXB Tri Thức, Nguyễn Văn Trọng và Bùi Văn Nam Sơn dịch, giới thiệu và chú thích.

Dịch giả:
Nguyễn Văn Trọng